Cuộc hành quân đi tìm bạn xưa - liệt sĩ Y HOÀ K7

Start:	Mar 24, '08 07:00a
End:	Mar 30, '08
Location:	đồi Chè (bộ đội gọi là đồi Cháy, dân địa phương gọi đồi là Con Kiêu), thôn Như Lệ, xã Hải Lệ, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị

Trường ta có 1 số bạn hy sinh ở Quảng Trị năm 1972 chưa kiếm được mộ phần:
- K5: Nguyễn Lâm, Vũ Kiên Cường, Trịnh Thúc Doanh.
- K6: Đặng Bá Linh.
- K7: Y Hòa, Trần Hữu Dân.
Nay các bạn khoá 7,8 muốn tìm hài cốt các bạn Y Hòa (khoá 7 trường Nguyễn Văn Trỗi) và 12 đồng đội (Hưng, Thành, Nho và chín anh khác chưa rõ họ tên) hy sinh ở đồi Cháy. Kế hoạch đã trao đổi qua lại với Sơn (bạn của Hồ Bá Đạt k8 và Y Hoà). Chốt lại là ngày 24/3/08 sẽ đi ra Quảng Trị: đồi Chè (bộ đội gọi là đồi Cháy, dân địa phương gọi đồi là Con Kiêu, nơi Đức -thành viên trong cánh quân HN- đã chôn cất Y Hòa), thôn Như Lệ, xã Hải Lệ, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị.

Chị H'Thanh (chị của Y'Hoà) cạnh Am thờ các bạn.

Từ trái qua, các liệt sĩ: Ngọ, Y'Hoà, Chấn Hưng (cùng khu TT với bạn).

Trái qua: Hồ Bá Đạt, Chiến trợ lý chính sách Huyện đội, Nguyễn Thị Thái, Đức, chị H'Thanh, Vũ Anh, Vũ Trung, Sơn, Sanh em của Chấn Hưng,

Xem bài viết cũ:
1. Liệt sĩ - Bạn của chúng ta - Giờ này anh ở đâu? - Kiến Quốc - 22/5/2007, Blog "Bạn Trường Trỗi".
2. Nhân ngày 27 tháng - Tin mới nhất về LS Y Hòa - Kiến Quốc - 26/7/2007, Blog "Trường VHQĐ Nguyễn Văn Trỗi".
3. Bản đồ chiến trường của anh Tăng Thanh Bình - Hữu Thành - 27/7/2007, Blog "Trường VHQĐ Nguyễn Văn Trỗi".
4. Tìm mộ LS, bạn mình - Thông tin mới hơn về LS Y Hòa - Kiến Quốc - 30/7/2007, Blog "Trường VHQĐ Nguyễn Văn Trỗi".
5. Nhắn tìm đồng đội - Kiến Quốc - 17/8/2007, Blog "Trường VHQĐ Nguyễn Văn Trỗi".

Xem bài viết mới:
1. Câu chuyện thứ nhất - Chuyện về Y Hòa. - Hồ Bá Đạt, 29/2/2008, Blog K8.
2. Có một lá thư như thế! - Hồ Bá Đạt, 6/3/2008, Blog K8.
3. Cảm ơn blog của anh em Trỗi - Trần Kiến Quốc, 10/3/2008, Blog K8.
4. Câu chuyện thứ 2: Trước chuyến đi - Hồ Bá Đạt, 21/3/2008, Blog K8.
5. Câu chuyện thứ 3 về Y Hòa. Chuyện chưa kết thúc - Hồ Bá Đạt, 1/4/2008, Blog K8.
6. Hành trình tìm bạn - AK7, 2/4/2008, Blog K8.
7. Câu chuyện thứ 3 về Y Hòa. Chuyện chưa kết thúc. (Tiếp theo) - Hồ Bá Đạt, 3/4/2008, Blog K8.
8. Hành trình tìm bạn (Tiếp) - AK7, 3/4/2008, Blog K8.
9. Xem hoặc Lấy về: "Hành trình tìm bạn" dưới dạng như văn bản DOC - AK7
10. Chị H'THanh có nhận xét gì? - Hồ Bá Đạt, 4/4/2008, Blog K8.
11. Thơ của người lính - AK7, 4/4/2008, Blog K8.
12. Công khai tài chính - AK7, 4/4/2008, Blog K8.
13. Đồi Cháy, một lần đến với các anh - Nguyễn Thị Thái, 5/4/2008, Blog K8.
14. "Lắm điều" - Đắc Hoà, 6/4/2008, Blog K8.
15. Ý kiến bạn đọc - Khắc Việt, 6/4/2008, Blog K8.
16. Đàn sếu - ...Nhân chuyến đi “Tìm Y Hoà và các bạn”, tôi lại liên tưởng đến bài hát Đàn sếu. Các bạn đã hy sinh, nhưng các bạn đã trở thành bất tử, giống như lời bài hát này. Mời các bạn nghe lại bài hát...     - GM, 7/4/2008, Blog "Bạn Trường Trỗi".
17. Để mồ anh hoa nở - Thơ của Nguyễn Thị Thái, 9/4/2008, Blog K8.
18. "Nhiều chuyện" - Đắc Hoà, 12/4/2008, Blog K8.
19. Vết xăm - kỷ niệm của Y Hoà - Hồi ức của Văn Hùng k7. Những ngày tháng 3/2008, anh em đi tìm bạn…, 14/4/2008, Blog "Trang văn nghệ trường VHQĐ Nguyễn Văn Trỗi".
20. Chút chuyện của người "nhiều chuyện" - Dương Minh, 16/4/2008, Blog K4.
21. Nhớ bạn - Ak7, 23/4/2008, Blog K8.
22. Chuyện của chị H’Thanh: Tin hay không tùy bạn! - HBĐ, 14/5/2008, Blog K8.

Xem ảnh:
1. Những hình ảnh đi tìm Y Hòa , 5/4/2008, Album "Út Trỗi" - Picasa Web Albums

Tin ngắn Thứ hai, ngày 24 tháng ba năm 2008 - NQ Vinh K8
Việc đi tìm mộ của Y Hòa, nhóm các bạn gồm Vũ Anh K7, Hồ Bá Đạt K8, Vũ Trung K8 và một số đồng đội của Y Hòa đã triển khai. Các bạn ở phía Nam đã xuất phát, ngoài Bắc Vũ Trung, anh Sơn ngày thứ 4 này (26/3/2008) sẽ lên đường và sẽ gặp nhau tại Quảng trị. Việc chuẩn bị đi tìm mộ Y Hòa các bạn trong nhóm thực hiện công việc đã chủ động chuẩn bị kinh phí và phương tiện. Sau khi K7 HN tổ chức họp mặt ngày 22/3/2008, đã đóng góp được 04 triệu ủng hộ thêm, đồng thời BLL K8 Hà nội cũng trích từ quĩ của khóa, đóng góp 02 triệu thêm vào kinh phí đi tìm mộ Yhòa.

Sáng nay được sự ủy quyền của BLL K7 HN, BLL K8 Hà nội, tôi đã trao số tiền 06 triệu đồng cho nhóm tìm kiếm mộ Y Hòa và Vũ Trung thay mặt anh em trong nhóm tìm kiếm nhận số tiền trên. Rất mong công việc sẽ được hoàn thành một cách mỹ mãn.
NQ Vinh K8


Tin nhanh! Tin mới! Trần Kiến Quốc
Theo tin gửi bởi TranKienQuoc lúc 10:17 SA Thứ ba, 25 tháng ba, 2008
....
4. Sáng qua (24/3), cánh quân từ SG ra Quảng Trị - có Hồ Bá Đạt k8, Vũ Anh k7, Thời "điên" (cháu Huỳnh Cúc, Hùynh Hồng và là bạn của anh em Trỗi) cùng chị ruột YHoà - H'Thanh - đã lên đường. Vậy mà khi qua Phan Thiết, xe Đạt bị "pan" - vỡ ổ bi máy, phải cử Thời nằm lại sửa. Còn anh em bám xe đò ra Nha Trang. Nhưng cuộc giao lưu với thày trò ta ở đây không thực hiện được vì tới nơi quá muộn, đã 10-11g đêm. Xe phải chờ hàng gửi từ SG ra. Nếu không sửa kịp, anh em sẽ bám xe Thọ (em Đạt) ra Đà Nẵng trước.
Liên lạc với Vũ Anh thì bạn nói: "Có lẽ YHoà vẫn giữ tính nghịch ngợm ngày xưa, muốn thử xem anh em ta kiên nhẫn đến đâu!".

5. Sáng nay (25/3) liên lạc với Vũ Trung k8 được biết, cánh quân HN xúât phát sớm mai (26/3), lúc 4g30. Trưa hôm qua, khi anh chị em gặp nhau tại đám tang cụ Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Thị Thái k8c11 đã xung phong cùng hành quân tìm YHoà. Hoan hô bạn Nguyễn Thị Thái! Như vậy đoàn có Trung, Thái, Sơn, Đức cùng 1 lái xe.
Vũ Trung cũng đã nhận từ Nguyễn Quang Vinh k8 (4+2)T của k7 và k8 Hà Nội ủng hộ cho chuyến đi. Hoan hô các bạn!

6. Trưa thứ 3 (25/3), Vũ Anh dùng máy Đạt "bột" báo vào: cuộc giao lưu vẫn tiến hành tại quán Thiên Nhiên, gần Hòn Chồng, Nha Trang. Chủ nhà có Chí Thành k7, Minh k7, Thạnh k3, Việt Hoa k4 và thày Tiến (dạy địa). Anh em đang ra thêm. Vui!

Tin chiều: Cuộc hành quân đi tìm bạn xưa Trần Kiến Quốc
17g30 chiều 26/3, liên lạc với Vũ Trung:
- Cánh quân HN chỉ còn cách Quảng Trị 60-70km. Anh em vẫn khoẻ, cả bạn Thái C11.
- Cánh SG đã ra tới Đà Nẵng nhưng chờ xe do bạn Thời sửa xong sẽ lái ra. Có thể mai mới hội quân.

8g30 sáng 27/3, Vũ Anh gọi ra thông báo:
- 2 đoàn đã hội quân 9g tối qua tại Quảng Trị. Mọi người khỏe mạnh, nhất là Đạt và Thái.
- Sáng nay anh em cùng chị H'Thanh đi gặp Huyện đội, Phòng LĐTBXH đặt vấn đề. Các bạn đã tới đồi Cháy nơi Đức (thành viên trong cánh quân HN) đã chôn cất Y Hòa. Cạnh đó là am thờ do Vũ Trung và đồng đội đã xây cho Y Hòa và các LS. Mộ các LS của chúng ta nằm trên diện tích khỏang 30m2 trong vườn của 1 chị nông dân. Suốt bao năm qua, chị hương khói cho các bạn ta. Trưa nay, cả đòan làm mâm cơm giỗ Y Hòa và đồng đội.

Cầu mong cho anh em mình gặp nhau!

CHÚC THÀNH CÔNG
Được Vũ Anh điện thông báo
Đoàn BT TpHCM gồm 2 xe, ra theo chương trình tìm mộ LS - là các bạn chúng ta đã hy sinh ở Quảng trị, chiều 26/3/08 chạy qua ĐN không nghỉ lại...
BT Miền Trung Xin chúc NGHĨA CỬ SẼ THÀNH CÔNG & Xin gửi đóng góp một món quà nhỏ, đại diện thôi, vì không có điều kiện tập trung để "lệ quên" cho xứng đáng.
Chúng ta còn nhiều việc & là việc khó nên chắc còn phải nhiều lần tổ chức - mong AE mình luôn động viên nhau cố gắng phát huy...

HữuThành.Nguyễn nói...
10h 28/3 gọi điện cho HB.Đạt, cả 2 máy đều ngoài vùng phủ sóng.
Nghĩ là hôm nay các bạn vào nơi có di cốt các LS, muốn thăm hỏi một chút, ở đó là Huyện quê tôi mà.
Gọi cho anh Sơn, bạn chiến đấu của Y Hoà. Anh nói sáng vào thắp hương rồi, bây giờ đang trên đường ra HN. Chuyến này anh vào để cùng chị Y Hoà và em LS Hưng đến các cơ quan Huyện có trách nhiệm về chính sách liệt sĩ xác nhận vị trí, đề nghị quy tập.
Theo anh Sơn phải chờ các cơ quan lên kế hoạch quy tập, thực hiện theo đúng chính sách và nghi lễ tôn vinh LS chứ không thể làm theo cách "đi theo lối nhỏ" của anh em ta hình dung.
Chưa kể cần hỗ trợ của các cơ quan về rà phá bom mìn, đảm bảo an toàn cho việc bốc cốt.
10:34:00 ICT Thứ sáu, ngày 28 tháng ba năm 2008


HữuThành.Nguyễn nói...
Gọi lại được cho HB.Đạt. Được biết đang đào một rãnh thăm dò, theo cho phép của Xã. Đã thấy một cây viết Kim Tinh, xác định chắc chắn có di vật của LS.
Yêu cầu của chuyến này rút lại là thăm dò chắc chắn có LS ở đây để Huyện đưa vào kế hoạch quy tập. Chiều nay anh em sẽ kết thúc công việc. Khi nào cơ quan chức năng quy tập sẽ báo cho gia đình biết.
Chi tiết kết quả chuyến đi chắc là HB.Đạt sẽ cho biết sau khi về đến TP.HCM.
10:48:00 ICT Thứ sáu, ngày 28 tháng ba năm 2008

Đào tung cả quả đồi ! - Bangoc - 29.03.08, 13:18
Vũ Anh vừa điện cho tôi, đoàn SG đã về Đà nẵng, dự định tói nay gặp gỡAE M.Trung...tiếc là tôi lại đang ở HN!.
Thông tin ban đầu - ta đã đào xới lật tung 1 quả đồi, nhưng chưa tìm thấy ! - lại phải kiên trì tiếp tục đợt sau nữa...
Xin thay mặt AE chưa đi được đợt này, cảm ơn nghĩa cử của các bạn, vì với hành động trực tiếp của mình, các Bạn đã làm AE thêm ấm lòng & làm cho mối liên hệ của chúng ta có ý nghĩa hơn...
Bản thân tôi được gặp các bạn lúc đi ra - như ảnh đã đăng - cũng tự thấy ngay chúng ta cũng đã qua thời "Oanh" đến lúc "Liệt" cả rồi !!! Nhưng còn sống là còn phải cố gắng thôi.
Một lần nữa chúng tôi xin cảm ơn các bạn.

bangoc

Đọc thêm

"SỐNG NHƯ ANH" - sống mãi một tình yêu

"SỐNG NHƯ ANH" - sống mãi một tình yêu:

Hoàng Nguyên Vũ
Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An.


(1) 19 ngày hạnh phúc và 43 năm thương nhớ - 2:00, 16/02/2008
(2) Mối tình đẹp tiếp nối quá khứ - 10:00, 26/02/2008

(1) 19 ngày hạnh phúc và 43 năm thương nhớ

- 10:00, 26/02/2008

Anh Trỗi đã hy sinh 43 năm, nhưng khi chị ra đường, kể cả khi đi với chồng, con, nhiều người vẫn nói: "Chị Quyên - vợ anh Trỗi đấy".


Chị bảo, mấy chục năm qua chị sống gần như hai cuộc đời, một cuộc đời dành cho quá khứ đã thành "danh từ chung", một cuộc đời dành cho hiện tại, tổ ấm riêng thầm lặng của mình. Làm thế nào để chu toàn được, không để cái nọ làm ảnh hưởng hay tổn thương cái kia và ngược lại, là một điều không đơn giản...

Chị giờ đã nghỉ hưu, trong một căn hộ khá khang trang trên đường Trần Ngọc Diện, quận 2, TP HCM. Sau tiếng chuông, người phụ nữ tóc hai màu ra mở cửa. Tôi vẫn nhận ra nét cười của chị Quyên năm nào trong bức ảnh đăng trên báo và trong cuốn “Sống như Anh” của Trần Đình Vân.

Nét cười ấy vẫn còn giữ lại vẻ tươi tắn, dù khóe mắt đã hiện hữu nhiều dấu ấn của thời gian. Chị bảo rằng, khi còn sống, anh Trỗi rất thích mỗi lần ngắm chị cười. Rồi chị đếm từng đốt ngón tay: “Thế mà cũng đã 43 năm, chẳng biết là thời gian trôi nhanh hay là trôi chậm”.

Tôi hiểu phần nào những gì chị nói. 43 năm, hơn nửa cuộc đời một con người, nhanh đấy nhưng cũng chậm đấy. Nói rồi chị dẫn tôi lên lầu thắp hương cho anh Trỗi. Bước chân chị như nặng hơn, chầm chậm trên những bậc cầu thang.

“Góc của anh Trỗi” (theo cách gọi của chị), được hương khói thường xuyên. Tấm ảnh anh thời trẻ với nét nhìn nghiêm nghị. Chị thắp hương và khấn anh, rồi im lặng ngắm tấm ảnh cũ, như thể anh vẫn còn hiện hữu một con người bằng xương bằng thịt trong căn phòng này.

“Góc của anh Trỗi” thực ra vẫn còn nữa, trên chiếc tủ của chị, với những bức ảnh và những kỷ vật về anh, cứ năm bữa nửa tháng chị lại lau những hạt bụi trên khung kính. Và “góc” riêng ấy, vẫn còn ở một nơi thẳm sâu hơn - trong cuộc sống của chị mấy chục năm qua. Người về với cát bụi, người ở lại vẫn còn gìn giữ những gì thiêng liêng nhất của một tình yêu thủy chung son sắt và hơi ấm của hạnh phúc dù chỉ vỏn vẹn 19 ngày.

“Mọi người biết đến anh Trỗi là một anh hùng, biết đến tôi từng là vợ của người anh hùng đó. Nhưng khi yêu anh, anh thực là anh hùng. Hạnh phúc ngắn ngủi với 19 ngày nhưng sống trong tôi. Đó là hạnh phúc với những điều bình dị nhất, những quan tâm cụ thể nhất của người chồng dành cho vợ" - chị nói.

Bởi vậy, những gì chị kể về anh Trỗi, là những chuyện “con người” nhất của một người đàn ông bình thường. Có gì khó hiểu đâu, một người trước và sau khi thành một anh hùng, họ là một người bình thường.

Chị biết và yêu anh Trỗi khi chị tròn 20 tuổi, anh hơn chị 1 tuổi. Lúc đó chị là công nhân của Hãng bông Bạch Tuyết, anh là công nhân điện. Chị bảo, đến giờ hình ảnh anh ngày đầu đón chị khi tan ca vẫn cứ như đang đâu đây chứ chưa xa đến thế, chưa xa đến những 45 năm rồi đâu... Anh mặc cái quần loe màu xanh đã bạc. Chiếc áo trắng cắm thùng. Chùm chìa khóa to tướng treo lủng lẳng bên dây lưng. Anh kiệm lời, chỉ hỏi thăm chị về những gì cụ thể nhất như ngủ khi mấy giờ, công việc ra sao, có hay làm tăng ca không...

Ngay cả những bức thư anh gửi chị, cũng rất ngắn, không một từ “nhớ thương” nào cả mà chỉ nhắc nhở: “Em phải uống đủ mỗi ngày hai lít nước. Uống nước nhiều sẽ chống táo bón và bài tiết những chất độc, chất thải trong người ra. Ăn cơm xong mới được húp canh. Chan canh cùng cơm, khi ăn sẽ nhai không kỹ, rất dễ đau bao tử...”.

Chị “kể tội” anh với nét vui cười trở lại: anh hay “bắt nọn” và hơi “âm lịch” nữa.

Chỗ chị làm là một hãng bông tư nhân nên thời gian nghỉ không nhiều. Những khi đóng gói hàng để chuẩn bị xuất đi, phải làm tăng ca hoặc làm luôn cả ngày chủ nhật. Bình quân mỗi tháng, chị được nghỉ hai ngày.

Một lần anh sang vào ngày nghỉ, không thấy chị, anh lẳng lặng ra về. Ngày nghỉ của tuần tới, chị đến chỗ anh. Vừa gặp anh đã phủ đầu: “Chủ nhật tuần trước em đi chợ Bến Thành với anh nào à?”. “Đâu, em ở nhà ngủ vì tối hôm thứ bảy làm tận 2 giờ sáng, rất mệt”. “Sao thằng Hứa nó bảo nó nhìn thấy một anh nào chở thím đi chợ Bến Thành?”.

Đúng lúc ấy Hứa về. Chị hỏi Hứa có nhìn nhầm không, Hứa không biết đầu cua tai nheo gì mà nhầm với không nhầm. “Sao chú Tư bảo là cháu nói cháu nhìn thấy thím đi chợ với người đàn ông nào đó?”. “Cháu đâu có nói gì. Hôm đấy cháu có ra đường đâu. Chắc chú nghe nhầm”.

Anh Trỗi cười vui, ngồi bẻ ngón tay lia lịa trong khi chị bắt đầu giận đùng đùng. “Thì anh cứ nói vậy để thử xem em có đi với ai không” - anh vừa dứt lời thì chị bỏ về. Mặc dù anh đi theo năn nỉ nhưng chị vẫn đi và giận anh những hai tuần lễ.

“Đấy. Cái nết của tôi đến giờ vẫn không sửa nổi, là hay tự ái” - chị vui vẻ nói. Hơn một năm yêu nhau để rồi đi đến làm đám cưới, chị nhớ là đã giận anh đến cả chục lần. Và việc tổ chức đám cưới nhanh như vậy, một phần, cũng sợ những sự giận dỗi kia làm ảnh hưởng đến tình cảm hai người. Cưới nhau, chị về căn phòng nhỏ của anh, trong một con hẻm ở Phú Nhuận.

Chị bảo: “Anh Trỗi dù rất quan tâm chăm sóc vợ nhưng việc gì của đàn ông anh ấy mới làm. Những việc của phụ nữ, ví dụ như mắc màn, chẳng bao giờ anh ấy làm cả”.

Có một lần anh xin mấy cái hộp gói quà cưới của chị rồi xếp những thỏi pin nhỏ vào làm bình điện. Còn bình điện để làm gì, sử dụng vào mục đích gì anh cũng không nói.

Ngày 9/5/1964, khi cưới nhau tròn 19 ngày, anh vẫn chở chị đi làm như mọi khi. Nhưng chỉ có khác là chiều hôm đó chị chờ mãi ở góc đường chẳng thấy anh đâu, cuối cùng chị đi nhờ xe về nhà. Khi về tới nhà, thấy hàng xóm đồn đại là anh đã bị bắt. Chị buồn bã nằm một chỗ chẳng thiết ăn uống gì. Sáng hôm sau, chúng giải anh về nhà để tìm xem trong nhà có giấu bom mìn gì không và chúng bắt chị vào nhà giam.

Chị bị giam ở phòng giam số 3. Trong phòng đó có 2 phụ nữ nữa. Thấy chị khóc, một người mới hỏi chị thực hư làm sao mà bị bắt. Sau khi nghe chị kể, nữ tù nhân đó giải thích cho chị nghe về việc làm của anh Trỗi. “Anh ấy làm một việc chính nghĩa, không quản mạng sống để đánh bọn cướp nước. Em hãy tự hào về anh ấy. Rồi một thời gian dài nghe giải thích và chuyện đồng bào bị bắt bớ giết hại làm sao, chị mới cảm nhận được ý nghĩa của việc chồng mình làm". Nữ tù nhân ấy về sau trở thành Phó Chủ tịch nước, đó là bà Trương Mỹ Hoa.

Giam giữ chị một thời gian không khai thác được gì, chúng đành phải thả. Chị được cấp phiếu thăm nuôi anh vào ngày 15 và 30 hàng tháng. Khi anh vào khám tử hình, chị chỉ gặp anh 3 lần. Mỗi lần gặp, anh vẫn tỏ ra bình thường. Anh nói ngắn gọn với chị, tổ của anh có 4 người nhưng 2 người thoát được. Anh và Tư Lời bị bắt. Thương Tư Lời còn trẻ, anh nhận hết tội về phía mình và khai rằng, Tư Lời là do anh thuê kéo dây nổ chứ không dính líu gì cả. Cuối cùng địch tuyên phạt anh mức án tử hình và Tư Lời 20 năm tù giam.

Lần gặp thứ hai, anh bảo chị yên tâm, địch chỉ kêu án như vậy chứ chúng có thể sẽ không xử. Anh bảo chị nên mua canxi uống cho bổ xương, ăn uống điều độ và phải uống nhiều nước. Anh còn dặn chị mua len vào trong khám cho anh thêu, vì trong này anh em hay thêu khăn lắm. Và những lần gặp đó, anh không hề biết chị đã mang trong mình giọt máu của anh.

Còn lần gặp gỡ thứ ba, đó là một nỗi ám ảnh lớn nhất trong cuộc đời chị. “Em có hình dung ra được một người phụ nữ mới lấy chồng được 19 ngày, chồng bị tù tội, rồi bị giết và chị phải đi tìm thi thể rồi tìm mộ anh hết nơi này đến nơi nọ?”. Câu hỏi của chị khiến tôi cảm thấy quá nặng nề và không sao có thể tưởng tượng ra được.

Một anh Trỗi hào hùng giữa pháp trường và trong sử sách. Một người con gái lang thang hết nghĩa trang này đến nghĩa trang nọ tìm người đã khuất. Quá khứ bi hùng như thế đúng là không bao giờ quên được. Bởi trong quá khứ có cả máu và nước mắt.

Tạm gọi là lần gặp gỡ cuối cùng, nhưng thực tế, lần đó chị không gặp được anh. Bình thường, khi vào thăm nuôi, chị chỉ xuất trình giấy ở cổng ngoài rồi vào trong chờ chúng giải anh ra. Nhưng lần này, chị vào trong, chúng bảo chị ra cổng ngoài nộp lại giấy thăm nuôi rồi vào phòng đợi.

Một lúc sau, chúng gọi chị vào và bảo chị, hôm nay trung tâm cải huấn này đón khách đặc biệt nên buổi sáng không thăm nuôi được mà phải hẹn đến chiều. Chị lặng lẽ ra về.

Khi bước ra, chị thấy một tiểu đội quân cảnh đang mang súng đứng nghiêm. Chị bước thêm vài bước thấy có một chiếc xe chở cái quan tài đang đi gần lại, chị thấy rờn rợn. Đi vài bước nữa, thấy cánh phóng viên đang đứng chờ ở ngoài rất đông. Chị chỉ nghĩ chắc họ đến đưa tin về việc thăm trại cải huấn của quốc trưởng bù nhìn Phan Khắc Sửu vì phía bên trong, biểu ngữ “chào đón” đã giăng lòe loẹt.

Khi chị bước ra khỏi cổng ngoài thì là lúc cổng đóng sầm lại. Tên gác cổng nhìn chị rất khác thường, hỏi lần này vào có gặp chồng không? Chị bảo hôm nay trại cải huấn có khách nên chiều vô gặp. Tên gác cổng nhìn theo từng bước chân chị, rồi lắc đầu.

Ra đến bãi gửi xe, chị giữ xe đạp cũng hỏi vào có gặp chồng không? Chị cũng trả lời y như trả lời với tên gác cổng. Chị giữ xe bảo: “Tụi nó gạt em đó. Lát nữa chúng sẽ đưa chồng em ra xử bắn!”. Chị bàng hoàng, không tin vào tai mình. Đúng lúc đó, những người bán dạo phía ngoài trại giam xui chị vào đập cửa. Chị chạy lại, hết đập rồi gào thét nhưng cánh cửa vẫn đóng im lìm.

Chị gục đầu vào cánh cửa. Chị giữ xe lại khuyên chị, thôi thì đằng nào cũng đã thế rồi, hãy về báo cho gia đình biết chứ đứng ở đây chúng cũng không cho vào.

Chị về nhà báo cho ba anh Trỗi. Mấy ngày trước, đọc tin con sẽ bị xử trên báo, ông vội vàng vào Sài Gòn xem thực hư thế nào. Trước đó, chị có mời một luật sư bào chữa để anh được giảm án. Chị và ba chồng vội vàng đến gặp vị luật sư kia, vị luật sư này lấy làm bất ngờ: “Sao lại thế này nhỉ? Họ bảo vụ này tạm hoãn, đâu có xử hôm nay?”.

Luật sư điện vào khám Chí Hòa, câu trả lời là vừa xử xong. Đến giờ, khi thuật lại câu trả lời của nhà tù năm ấy, chị đưa hai tay ôm lấy mặt. Cái cảnh tượng đó như vừa mới xảy ra. Chị run run lau nước mắt.

Khi chị nhờ ông luật sư nhắn qua điện thoại, là muốn xin thi thể anh về mai táng, đầu dây bên kia trả lời, việc của họ là chỉ biết thi hành, còn chuyện cho thi thể phải qua Tòa án quân sự. Hai cha con vội vàng qua tòa án, lại nhận được câu trả lời, Tòa án quân sự không xử vụ này. Nơi xử, là tòa án mặt trận Vùng 3 chiến thuật.

Hai cha con lại đi xích lô đến nơi cũng là lúc hết giờ làm việc. Chúng hẹn hai cha con, hoặc là về chiều quay lại, hoặc là chờ cho đến chiều. Đến giờ, tên quan ba trả lời lạnh lùng, rằng ở đây chỉ biết việc kết án. Còn việc xin thi thể, thì qua bên quân vụ thị trấn.

Hai cha con tới đó. Câu trả lời lại là: “Cô và bác thông cảm. Anh em lỡ đưa đi chôn rồi mà không hề cho biết chôn ở đâu".

Chị đứng phắt dậy quát: “Các ông giết chồng tôi. Giờ cái xác các ông cũng không cho nữa. Các ông ra lệnh chôn ở đâu thì binh lính của các ông đem đi chôn ở đó, sao lại nói vô trách nhiệm là không biết?”.

Chúng bảo hai cha con đi về, vài ngày nữa chúng sẽ cho biết. Hai cha con nghĩ, giờ có hỏi cũng chỉ gặp những câu vòng vo, mà chờ thì không biết đến khi nào, thôi thì đi tìm khắp các nghĩa trang của thành phố. Hết nghĩa trang Đô Thành đến Bách Việt và một nghĩa trang nữa, hỏi người quản trang cũng chỉ nhận được câu trả lời là không thấy, không biết. Chị gục đầu xuống đất gọi tên anh, nhưng cũng chỉ là sự im lặng.

Qua ngày hôm sau, có tờ báo đăng tỉ mỉ việc anh Trỗi ra pháp trường, anh gọi tên Bác Hồ như thế nào. Tờ báo đó chụp tất cả hình ảnh của anh Trỗi, và cũng thông tin rằng, sau khi xử bắn, địch chôn anh ở nghĩa trang quân đội tại Gò Vấp. Sau đó, gặp rất nhiều ý kiến phản đối, sao Việt Cộng lại nằm chung một nghĩa trang với lính Cộng hòa? Thế là chiều hôm ấy, chúng đưa anh đem chôn tại nghĩa trang Đô Thành.

Hai cha con lại “lùng sục” khắp nghĩa trang này, thấy có 3 ngôi mộ nằm cạnh nhau, đều đất mới như nhau. Chị cầu khấn: “Anh ở đâu trong 3 nấm mộ này, chỉ cho em và ba đi anh ơi!”. Rồi chị như tỉnh ra, bảo với ba chồng: “Người Việt mình có tục mở cửa mồ. Chờ qua 3 ngày nữa ba con mình tới đây, nếu hai ngôi mộ kia đã có người mở cửa, thì ngôi còn lại chắc chắn là của anh ấy”.

Đúng ba ngày sau, chị cùng hai người cháu đến. Có hai ngôi mộ đã được gắn bia. Chị quỳ xuống và gần như kiệt sức...(còn tiếp)


Hoàng Nguyên Vũ

(2) Mối tình đẹp tiếp nối quá khứ

- 10:00, 26/02/2008


Chị có một gia đình hạnh phúc, một người chồng hết mực yêu thương chị và hai người con ngoan ngoãn, thành đạt. Để có được điều đó, phải từ nhiều yếu tố nhưng chắc chắn có bàn tay chăm lo của chị.

Nâng niu những kỷ vật của anh Trỗi trên tay, tôi thấy những giọt nước mắt lăn dài trên gò má chị. Chị bảo, bao nhiêu năm rồi, những điều rất ân hận với anh Trỗi vẫn còn đè nặng tâm hồn chị.

Chị cho tôi xem tấm ảnh chụp lại chiếc khăn chị thêu cho anh khi anh ở tù. Tấm khăn tay mấy dòng chữ:

"Dù cho sóng gió bão bùng
Lòng em vẫn giữ thủy chung vẹn toàn
Cầu mong anh được bình an
Nước nhà thống nhất vinh quang anh về".

"Như niềm an ủi trong cuộc sống của tôi. Lúc nào buồn, hay nghĩ về anh, tôi lại lấy tấm ảnh chụp cái khăn này ra ngắm" - chị nói.

Phía sau tấm ảnh, những dòng chữ của chị mới viết hồi tháng 11/2005:

"Anh! Đọc những câu thơ này em thấy có lỗi với anh. Em đã không giữ lại giọt máu của anh. Hồi đó em khờ quá không đi bệnh viện. Em đã đánh mất đứa con của chúng mình. Em đã nói dối anh khi ở khám tử hình. Anh hỏi em có thai phải không? Em trả lời không có, chứ không dám nói thật sợ anh buồn. Em cũng đã không giữ được lòng chung thủy với anh. Hãy tha lỗi cho em...".

Tôi lặng người trước những dòng tâm sự của chị. Tôi hiểu lắm, cái nhìn của chị ra ngoài cửa sổ, khi cho tôi xem những dòng chị viết. Có những nỗi đau như cái gai ở chân, dù lấy ra rồi nhưng nghĩ lại vẫn thấy nhói buốt. Nhưng biết đâu ngày ấy, nếu chị nói thật với anh, thì giờ nỗi ân hận lại nhiều thêm?

Tôi thực sự bế tắc khi mã giải tâm hồn chị. Nhưng làm sao mà giải được, khi mấy chục năm trời, đáp số của chị vẫn là nỗi im lặng vô hình, như một sự quỳ gối trước vết thương...

Chị uống rất nhiều nước. Cứ năm phút, thấy chị nhấp một ngụm. Chị bảo, cái thói quen này được hình thành từ khi yêu anh Trỗi chứ trước đó, chị rất ít uống nước.

Nhưng ăn thì ngược lại, cứ phải chan canh đầy hơn cơm mới lùa được. Thói quen đó cùng với việc ít chịu uống nước đã không ít lần ba chị nhắc nhở, nhưng vốn "tính bướng", lại hay tự ái nên hai điều ấy suốt một chặng đời không thể sửa được.

Tấm thiệp cưới chị Quyên còn giữ lại.

Chị không bao giờ nghĩ anh Trỗi vắng mặt trong cuộc sống của chị. Những bức thư, những tấm ảnh cũ, thỉnh thoảng chị lại lấy ra xem, rồi lặng lẽ viết thêm vài dòng, có khi vài chữ cho anh bên cạnh kỷ vật ấy. Giờ tóc đã phai, nghỉ hưu cũng đã lâu, thỉnh thoảng chị vẫn vòng xe qua địa điểm mà hồi trước anh hay đón chị sau những giờ tan ca.

Chị nhớ lại cách đây 2 năm, có dịp ra Hà Nội, chị háo hức đến Bảo tàng Cách mạng để xem những kỷ vật của anh Trỗi. Chị bất ngờ khi đọc trong lá thư anh chưa gửi, anh buồn về chị chuyện gì đó. Bây giờ chị vẫn tự hỏi mình, hồi đó mình làm gì để anh buồn thế?

Rồi chiếc đàn mandoline, gắn với tình yêu suốt một năm trời của hai người. Khi anh hy sinh, chị vẫn giữ cây đàn đó cho đến khi chị vào chiến khu, cây đàn được chuyển ra Bắc. Bao nhiêu năm, câu chuyện tưởng như ngủ yên thì những kỷ vật lần nữa lay trong chị biết bao nỗi niềm.

Về Sài Gòn, chị lặng lẽ viết nhật ký:

"Đây là chiếc đàn mandoline của anh... Nhìn cây đàn, em nhớ lại buổi đầu chúng mình mới quen nhau, anh đã đàn cho em nghe và hát cho em nghe nữa. Anh hỏi em: “Tư đàn và hát có hay không?". Em nói, Tư đàn, Q nghe hay. Còn Tư hát, Q nghe pha tiếng miền Trung nhiều hơn khi nói chuyện...

Nghe anh nói, em càng thương anh nhiều. Ở cõi vĩnh hằng, anh có nghe em nhắc lại chuyện cây đàn không? Anh hãy nói với em đi, anh đã hết giận em rồi phải không, anh?".

Cuốn nhật ký ngày một dày thêm. Những dòng chữ hơi run nét, gợi lại những chuyện rất nhỏ đằng sau một người anh hùng. Dù là lần đầu tiên, cho một người khách lạ, lại thuộc thế hệ con cháu như tôi xem, chị vẫn thoảng chút ngại ngần. Từng dòng, từng dòng qua đi. Tôi ngước lên, từ bao giờ, mắt chị lại rơm rớm.

Vậy đấy, một quá khứ đã đằm sâu và con chị hôm nay sẽ nghĩ sao? Và dù ít dù nhiều, những điều ấy khó có thể không làm tổn thương hoặc ít nhiều đảo lộn cuộc sống hiện tại?

Chị bảo rằng chị ngại lắm, sợ chồng tổn thương bởi những lần đi ăn tiệc cùng chồng, bạn bè bắt tay chị rồi giới thiệu với những người xung quanh: "Đây là chị Quyên - vợ anh Trỗi". Chị tái mặt, cúi đầu xuống. Một lúc sau biết mình lỡ lời, người giới thiệu nói: "Và bây giờ là vợ anh Dũng". Anh Dũng mỉm cười, cầm cốc chạm với mọi người như thể chẳng có chuyện gì xảy ra.

Vợ chồng chị Quyên hiện nay.

"Thế anh Dũng không bực mình, không khó chịu?" - tôi hỏi chị. "Nói thật là những lúc như vậy, tôi không dám hỏi hoặc đề cập thêm điều gì. Quá khứ của tôi anh Dũng rất trân trọng. Nhưng những chuyện ngoài ý muốn kia, có những lúc tôi phải quên đi. Nhiều lần cũng định hỏi anh, nhưng bao năm rồi cũng cứ thế, không hỏi” - chị đáp. “Xin hỏi thật, anh Dũng có ghen với quá khứ của chị không?”. "Anh có ghen hay không, anh cũng không nói ra. Chẳng biết anh có ghen hay không nữa".

Đúng lúc ấy, một người đàn ông từ trên nhà bước xuống. Tôi cũng chẳng ngại ngần xin phép được nói chuyện với anh đôi chút về cuộc sống của anh chị sau cái bóng quá lớn của một quá khứ hào hùng gắn chặt với người vợ của anh.

Một chút nghi ngại trước một câu hỏi hơi thẳng thắn, anh cũng thẳng thắn: “Nguyễn Văn Trỗi là một danh từ chung rồi, trước hết, anh ấy là đồng chí của tôi, chính tôi cũng rất tự hào về anh ấy. Còn chuyện riêng của vợ tôi, nói là riêng, nhưng là một chuyện riêng đẹp, phần nào cũng đứng cạnh, bổ trợ cho cái danh từ chung ấy, nên tôi hoàn toàn tôn trọng. Còn ghen với quá khứ, tôi nghĩ là chẳng bao giờ!".

Anh bảo, anh đến với chị Quyên ban đầu từ sự nể phục sự chịu đựng đớn đau của chị. Và anh chọn chị, cũng bởi vì anh đã từng qua một đời vợ. Giờ đây hai mảnh vỡ ghép lại đã mấy chục năm, thành một hạnh phúc.

"Tôi không buồn khi người ta giới thiệu "Chị Quyên, vợ anh Trỗi". Chị Quyên - vợ anh Trỗi, điều đó đúng chứ, điều đó cũng đáng tự hào chứ. Còn chị Quyên, vợ anh Dũng thì cần gì phải giới thiệu nhiều, đó là cuộc sống hiện tại, về những gì đã và đang diễn ra. Vấn đề chính là cách ứng xử với quá khứ như thế nào, và cách sống với hiện tại ra sao" - anh Dũng tiếp.


Hoàng Nguyên Vũ

Đọc thêm

Liệt sĩ K6

Liệt sĩ Đặng Bá Linh


Học sinh khóa 6
Sinh: 9/3/1953.
NR: 75 Trần Quốc Toản, Hoàn Kiếm, HN.
Nhập ngũ: 1/1972
Đơn vị: C611, F330-338 -> C2, F304
Hy sinh: 26/8/1972 (18/7 âm lịch) tại Cao điểm 105 Bắc, thuộc dãy Trường Phước, Quảng Trị.

Đã chuyển mộ 2 lần, sau thất lạc: khi ở NT cấp xã (Hải Lệ: 19/03/2008 Chính phủ Việt Nam ban hành nghị định số 31/2008/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Hải Lăng, huyện Triệu Phong để mở rộng địa giới hành chính thị xã Quảng Trị; Theo đó toàn bộ diện tích dân số xã Hải Lệ nhập vào Thị xã Quảng Trị.) thì có danh, sau khi qui tập về cấp Huyện thì trở thành Vô Danh.
(Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Hải Lăng, Quảng Trị - Ga Diên Sanh, quá vài trăm mét - lấy từ cao điểm 105 về thờ).
Liên hệ gia đình: anh Đặng Qúi Lai K2, TP.HCM

Xem bài viết:

• Thăm mẹ bạn Linh cố (năm 2003) 31/12/2009 - Blog "Bạn Trỗi K6"
• Kỉ vật của bạn - Tô Thắng, 12/7/2009 - Blog "Bạn Trỗi K6"
• Bạn Trỗi viếng thăm Liệt sĩ - 26/6/2009 – Blog “Bạn Trỗi” K6.
• Tưởng nhớ Liệt sĩ Đặng Bá Linh - 26/12/2005 - Blog "Bạn Trỗi K6"
• Chuyện về một liệt sĩ, bạn tôi  - Kiến Quốc K5, SRTKL 2, Tr.: 135-141
• Quảng Trị và những đồng đội còn nằm lại  - Lê Chí Hòa K5, SRTKL 2, Tr.: 204-208.

Sưu tầm trên mạng:

• Quảng Trị - Mảnh đất bi hùng - Video Clip

Xem
Danh sách các Anh hùng, Liệt sĩ

Đọc thêm

Liệt sĩ Nguyễn Tiến Quân - Hà Trọng Tuyên k1

LIỆT SĨ KHÓA 6
LIỆT SĨ NGUYỄN TIẾN QUÂN

Hà Trọng Tuyên k1

Thăm viếng gia đình các Anh hùng liệt sĩ là một truyền thống tốt đẹp của trường ta. Năm 1998, nhân dịp ngày Thương binh liệt sĩ 27 tháng 7, Ban Liên lạc nhà trường do Thiếu tướng Nguyễn Chiến (học sinh khoá 1) dẫn đầu cùng thầy Phong và thầy Thăng đến thăm gia đình liệt sĩ Nguyễn Tiến Quân – học sinh khóa 6 của trường. Gia đình, nhất là bác Đồng Sĩ Nguyên – một người lính già gắn cả cuộc đời với chiến trường, rất cảm động khi đoàn đến thăm. Thầy trò đã thắp những nén nhang trên bàn thờ trước di ảnh Nguyễn Tiến Quân để tưởng nhớ tới người học sinh, người bạn đã anh dũng hy sinh ngày 19 tháng 2 năm 1979 trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc. Qua gia đình, chúng tôi đã thu lượm được một số thông tin về Quân, hy vọng đây sẽ là một đóng góp quý báu cho tập san của nhà trường.
… Sau khi tốt nghiệp phổ thông, tuy trong gia đình đã có 3 anh đang trong quân ngũ, nhưng Quân vẫn tình nguyện vào phục vụ quân đội. Sau đó, Quân được cử đi học Trường Sĩ quan Pháo binh. Tốt nghiệp, Quân trở thành sĩ quan trinh sát pháo binh và xung phong về đơn vị chiến đấu thuộc Quân khu 1.
Đầu năm 1979 chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra. Cùng với quân dân Lạng Sơn, Nguyễn Tiến Quân đã anh dũng chiến đấu bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc. Sau lần đi trinh sát từ Đồng Đăng trở về, thấy địch đưa nhiều xe tăng xâm phạm lãnh thổ và nằm dọc quốc lộ 1A, Quân càng quyết tâm lập tọa độ chính xác, chỉnh làn để pháo binh ta bắn trúng đích, tiêu diệt hết những chiếc tăng này. Để có tọa độ chính xác, các sĩ quan trinh sát pháo binh phải dùng đến bản đồ tác nghiệp pháo binh cùng các vật chuẩn trên thực địa.
Đêm đó, Quân cắt rừng tìm đường trở về Ban Tham mưu để nhận bản đồ và phương án tác chiến. Nhận bản đồ cùng nhiệm vụ xong, Quân xin phép đi ngay để kịp ra vị trí trinh sát tiền tiêu. Tiểu đoàn trưởng – một đồng chí có nhiều kinh nghiệm trong chiến đấu – đã đắn đo, sợ rằng đi ngay trong đêm sẽ không an toàn, vì hiện nay địch đang phục kích khắp nơi, mà ở mặt trận thì giữa cái sống và cái chết gần nhau chỉ trong gang tấc; hơn nữa, Quân lại là con trai của một đồng chí cán bộ có nhiều cống hiến cho cách mạng. Nhưng Quân đã trả lời: “Thủ trưởng yên tâm, em đã tìm đường về được với tiểu đoàn thì em cũng sẽ đi được. Cần phải tranh thủ đi ngay trong đêm nay để sớm đến được vị trí trinh sát, sáng mai khi địch chưa kịp trở tay thì pháo binh ta đã bắn tọa độ tiêu diệt chúng”.
Do quyết tâm của người sĩ quan trinh sát dưới quyền và vì thắng lợi của ngày mai, tiểu đoàn trưởng đã đồng ý cho Quân đi ngay trong đêm ra mặt trận. Trước khi đi, Quân rút phần thuốc lá của mình ra chia cho mọi người cùng hút.
Đêm tháng 2, trời tối đen như mực, sương đêm biên giới lạnh cắt da lùa vào tận chiến hào… Bắt chặt tay mọi người, Quân cùng một chiến sĩ trinh sát lặng lẽ lên đường. Vừa xuống đến chân đồi, các anh đã lọt vào ổ phục kích của giặc. Chúng xả trung liên vào hai người. Chiến sĩ trinh sát người Hải Phòng bị trúng đạn và hy sinh ngay tại chỗ. Còn Quân cũng đã bị thương nặng…, khi đó khoảng 2-3 giờ sáng.
Ở mặt trận thì những tiếng súng nổ trong đêm là bình thường, và chính trong sự bình thường đó, trung úy Nguyễn Tiến Quân của chúng ta đã ra đi khi vừa tròn 26 tuổi.

 

Đọc thêm

Chuỗi thơ anh Trỗi - Chế Lan Viên

Chuỗi thơ anh Trỗi

Chế Lan Viên

1
Chiếc nhẫn trên tay anh Trỗi
Không sống đời bình yên những chiếc nhẫn thường
Không ở lâu cùng anh được in một dấu hằn
Một ngấn hạnh phúc trên tay, dù ngắn vội
Ra đi đổi lấy một dây bom ở dưới chân cầu
Chiếc nhẫn bây giờ đâu bây giờ dâu
Chưa ai tìm lại được
Nhưng sau nó, từ nay trên cả nước
Không một chiếc nhẫn nào
Lại yên tâm sống cuộc đời như trước.

2
Bọn giết người giữa Sài Gòn kia đôi khi chúng cũng biết buồn
Ấy là khi muốn giết ta mà thiếu cọc
Hoặc trói ta cao mà chỉ có cọc lùn
Hoặc nửa đêm dậy bổng oe oe tiếng khóc
Của cái "đứa bé lương tâm" phải giết nhiều lần thì mới chết
Như giãy giụa dưới gót giày một chút cỏ xanh non
Nỗi buồn của chúng chiều nay là giết xong Trỗi không tìm ra chiếc nhẫn
Giết người xong, không có tiền mua rưọu, chúng buồn.
Đôi tay máu, biết bán gì để nhắm?

3
Mẹ ơi, xưa kia có bao giờ mẹ lại nghĩ ra
Sẽ có một đứa giết ngươi tên Mắc Namana
Giết đứa con mẹ trong nôi tên là anh Trỗi?
Nhưng mẹ ơi, ơi Quyên đừng khóc vội
Phút xa ta Trỗi rất tươi cười
Vẫy vẫy đôi tay gọi người thân cả nước
Và đáng lẽ gọi "mẹ ơi", "Quyên ơi", anh đã gọi đời, gọi Bác
Gọi tiếng gọi muôn lần thắm thiết "Việt Nam ơi!"

4
Chẳng còn ai đòi anh lập công
Anh vẫn lấy giọt máu chót của mình ra sinh đẻ
Trước khi máu ngấm im vào đất mẹ
Đã cất lời lên hát một tiếng vô cùng
Cái chết khiến người này cao lên, kẻ kia hèn mạt xuống
Anh đã chết ngang tầm khi anh sống
Anh đi rồi. Đời ở thế tấn công.
5
Vượt qua máu mình, Trỗi nhìn thấy chúng ta
Vượt lên đầu bọn đao phủ hành hình anh nhìn thấy hết..
Cái nhìn xuyên thẳng ấy bọn giết người không thể giết
Nó thành lời thành ánh sáng ta ca

Chúng ta đi đày sau lưng mình có đôi mắt Trỗi
Lúc nào đó thấy tim mình đau nhói
Chính tự cọc tre trường bắn, Trỗi đang nhìn
Dặn ta rằng "Nhớ lấy, đừng quên"

"Hãy nhớ lấy lời tôi!"
Nếu ta không quên mà đưa chân lý vào lòng
Thì anh Trỗi đâu cần nhắc nữa
Hỡi con người dễ khổ dễ quên dễ khóc dễ cười, hãy nhớ!

6
Bắn xong Trỗi, quân thù hốt hoảng
Trên ngực anh chỉ 12 vết đạn thôi
Đội hình bắn đủ 13 khẩu súng
Kẻ nào kia đã bắn trượt ra ngoài ?
Chúng điểm mặt: áo Mỹ, mũ Mỹ, súng Mỹ, cả cái nhìn cũng Mỹ
Không một ai không xứng mặt giết người
Tổng số đủ 13. Giặc chỉ cần có thế
"Đủ 13". Và Trỗi đã chết rồi.

Anh lính số X kia, hỡi người bạn vô danh
Mùa giết chóc là gồm cả những viên đạn lép
Chính đi cùng anh mà bọn giết người chúng giết,
Chính thêm anh mà chúng đủ đội hình.

Nhưng đừng khóc nữa anh ơi, chớ khóc
Viên đan trượt của anh kia, Trỗi đã kịp nhìn ra
Dẫu anh mang súng giặc và áo quần của giặc
Trỗi không bao giờ thấy anh trong đội hình của số 13.

7
Rực rỡ hoa hồng, sáng tươi dáng cúc
Những người yêu từng bước sánh nhau qua
Tượng Trỗi cười giữa đời đang hạnh phúc
Nhớ ơn Anh, đời kết những chùm hoa.

Cảm ơn Anh nghệ sĩ đèo đá rắn hoa cương hình tượng báu
Những chỗ đạn xuyên Anh xưa là chỗ thịt rất mềm
Khi ta đến đặt hoa. thì đá đã thôi chảy máu
Đó là điều luôn phải nhớ, em nghe!

8
Anh lại thấy mình đặt mình dưới xe của giặc
Lại trùng trùng xông lên trong nghìn đợt công đồn
Là Bè, là Xuân, là Thắng, là Men trong nghìn tên tuổi khác
Tất cả ở đâu cần sự sống cao hơn
Anh là chất bột, chất rau tươi
Câu Kiều, suối trong, ánh sáng của đời
Ở đâu con chim đập vỏ trứng mà kêu chiêm chiếp
Hạt nảy mầm, cái vỏ tách thành đôi


"Hồ Chí Minh muôn năm"
"Việt Nam muôn năm"
Chỗ anh hô đạn dứt nửa chừng, tiếng nối theo lại nối cao trên đất Pháp
Bị giết tại Sài Gòn, Trỗi tái sinh trên đường phố La Havan
Xa muôn dặm Trỗi nhìn về Tổ quốc
Hướng chân trời chân lý Việt Nam.

9
Thế kỉ hai mươi, con người không dang tay mà chịu đóng đinh
Không ai có thể hoà hợp giữa ngực Trỗi đạn xuyên và họng súng
Không có chung đòi giữa Promêtê và chim dữ xẻ gan mình
Đế quốc Mỹ, ta nhằm mày, nổ súng!

(1968, tháng kỉ niệm anh Trỗi mất)

Nguồn: www.thivien.net

Đọc thêm